Jinsi ya kuagiza mchele kutoka Tanzania: madaraja, ufungashaji na Incoterms

Mambo manne ambayo mwagizaji wa mara ya kwanza huamua kabla bei haijatolewa: daraja gani la usagaji, maana ya takwimu za ubora, jinsi mchele unavyofungashwa, na Incoterm gani agizo linanunuliwa kwayo.

Mchele ndio aina tunayoombwa kutoa bei mara nyingi zaidi kuliko nyingine yoyote, na karibu kila ombi la kwanza huanza na swali lilelile: bei ni kiasi gani. Ndilo swali pekee lisiloweza kujibiwa hadi maswali mengine manne yatakapoamuliwa, kwa sababu kila moja kati yayo hubadilisha bei. Manne hayo ni daraja la usagaji, vipimo vya ubora, ufungashaji, na Incoterm ambayo agizo linanunuliwa kwayo.

Daraja huja kwanza, na kwa mchele mweupe uliosagwa daraja lina maana ya asilimia ya punje zilizovunjika. Tunasambaza mchele mweupe wa punje ndefu wenye 5%, 10%, 15% na 25% uliovunjika. Mfungashaji wa rejareja anayeuza kifurushi cha chapa kwa mlaji kwa kawaida hutaka asilimia ndogo zaidi inayopatikana; mtoa huduma wa kitaasisi au msindikaji anayenunua kwa ajili ya mchanganyiko mara nyingi huona 25% inafaa kabisa kwa matumizi yake na ni ya bei nafuu zaidi. Mchele wenye harufu nzuri, uliochemshwa kiasi na wa kahawia hufanyiwa biashara kwa kando na ule wa kawaida wa punje ndefu kwa sababu kila mmoja una mahitaji yake na mwenendo wake wa bei.

Vipimo vya ubora hukaa nyuma ya daraja. Kwa mchele hivyo ni unyevu usiozidi 14%, punje zilizoharibika na zilizobadilika rangi zisizozidi 2%, punje zenye weupe wa chaki zisizozidi 3%, punje za mpunga zisizozidi kumi kwa kila kilo, na kuondolewa mawe kabla ya kufungasha. Takwimu hizo ni mipaka ya kawaida ya kibiashara kwa mazao yanayotoka Tanzania, si dhamana inayoambatana na makala hii: vipimo vinavyofunga kwa shehena yoyote ni vile vilivyoandikwa katika mkataba wa mauzo, na huthibitishwa na idara yetu ya ubora na uendeshaji kabla mkataba haujasainiwa.

Ufungashaji ndio uamuzi ambao wanunuzi mara nyingi huuacha hadi mwisho, nao ndio unaochelewesha nukuu ya bei mara nyingi zaidi. Mchele husafiri katika magunia ya kilo 25 na 50 ya polypropylene ya kusuka au ya tabaka, katika mifuko ya jumla kwa maagizo ya kiasi kikubwa, na katika vifurushi vya rejareja vya kilo 1, 2, 5 na 10. Vifungashio vyenye chapa ya mnunuzi vinapatikana kwa kufuata michoro iliyoidhinishwa na kiasi cha chini cha uchapishaji kinachokubaliwa kwa kila agizo. Kama mchele unakwenda rafuni, kanuni za uwekaji lebo za soko lengwa — lugha, uzito halisi, chanzo, alama za kundi na tarehe, maelezo ya mwagizaji — zinapaswa kuamuliwa kabla ya chochote kuchapishwa.

Kuhusu kiasi, kiwango cha chini cha makadirio ni shehena ya kontena moja la futi 20, takribani tani 18 hadi 25 kutegemea jinsi ulivyofungashwa — vifurushi vya rejareja vilivyo ndani ya makatoni hujaza nafasi ya kontena kabla havijafikia uzito ambao mzigo wa magunia ungefikia. Kiasi kidogo cha ndani ya nchi na cha majaribio huzingatiwa, na mnunuzi anayepanga shehena za kila mwezi zinazojirudia anapaswa kusema hivyo wakati wa ombi, kwa sababu hitaji la kudumu hupangwa kwa namna tofauti na mzigo wa mara moja.

Incoterm huamua nani anapanga na kulipia usafirishaji na bima, na ni wapi hatari ya bidhaa inahama kutoka kwetu kwenda kwako. Tunatoa bei ya mchele kwa EXW, FCA, FOB, CFR na CIF. Mnunuzi aliye na wakala wa usafirishaji tayari aliyeteuliwa nchini Tanzania mara nyingi hupendelea FOB; mnunuzi anayetaka kiasi kimoja cha bidhaa iliyofika ili akilinganishe na muuzaji wa ndani kwa kawaida huomba CFR au CIF hadi bandari ya kushusha iliyotajwa. Omba masharti unayoweza kuyalinganisha kihalisia, na tutajie bandari ya kushusha ili nukuu ya bei ijengwe kwa njia sahihi.

Jambo la mwisho kuhusu muda. Mavuno makuu ya mchele hufanyika takribani kuanzia Mei hadi Agosti, na upatikanaji wa daraja fulani huwa mpana zaidi muda mfupi baada ya hapo. Hilo halimaanishi mchele haupatikani nje ya miezi hiyo — linamaanisha hali ya mazao hukaguliwa dhidi ya daraja na kiasi chako kabla ya bei yoyote kutolewa, kila mara. Tutumie daraja, kiasi, ufungashaji, eneo lengwa na Incoterm unayohitaji, nayo timu yetu itarudi na kile tunachoweza kusambaza kwa uhakika.